Your search

Publication year

Results 21,500 resources

  • While the close relationship between the British state and Sultan Qaboos bin Said of Oman (reigned 1970–2020) is widely recognised in the scholarship, the present article explores an aspect of the relationship that has hitherto attracted limited attention: the British role in Qaboos’s education and development from the mid-1950s to the mid-1960s. Using a range of largely unexamined primary sources generated by the Arabian Department of the UK Foreign Office, it reveals what a ‘British education’ consisted of and implied in the case of Qaboos bid Said. It concludes that the British state understood the potential value of exerting an influence over the only son of Sultan Said bin Taymour, and strove to capitalise on its access to Qaboos during a formative period in his life. However, it is argued that the British state’s handling of Qaboos’s education reveals a lack of power, cohesion, and sometimes of interest. The article shows that the overwhelming influence over Qaboos’s education was his father, the sultan. At crucial moments, the Foreign Office failed to cooperate smoothly with other interested institutions, including the Shell oil company. Moreover, the Foreign Office’s commitment to the project of educating Qaboos oscillated in intensity and by the time Qaboos returned to Oman in 1964, British attitudes regarding their achievements with the would-be ruler were, at best, ambivalent.

  • تتناول هذه الدراسة ظاهرة الفخر النرجسي في شعر سليمان بن سليمان بن مظفر النبهاني للوقوف على دوافعها وأسبابها، والكشف عن تجلياتها المختلفة، وإسهامها في توجيه إبداعه الشعري، وسعت الدراسة إلى استنطاق النصوص الشعرية وتتبع العوامل الخارجية التي أسهمت في إنتاجها، وتنبثق أهمية هذه الدراسة من كونها تتناول ظاهرة نفسية لم تسبق دراستها في شعر سليمان النبهاني بل لم تدرس. س- حسب اطلاعنا- في الشعر العماني عامة، ومما يزيد الموضوع جدة وطرافة أن هذا الشاعر أحد ملوك الدولة النبهانية التي حكمت عمان قرونا من الزمن، وخاض ملوكها صراعات كبيرة ضد خصومهم لتثبيت ملكهم. ولنا أن نتساءل عن دوافع الفخر النرجسي عند النبهاني، وعن تجلياته في نتاجه الشعري وللإجابة عن ذلك لجأت الدراسة إلى تتبع الفخر في شعره، واتكأت على تحليل النصوص الشعرية واستنطاقها، والوقوف على العوامل الخارجية المحيطة بالشاعر لحظة إبداعه الشعري، وتوسلت الدراسة المنهج النفسي مع الإفادة من نظريتي التلقي والتأويل. وقد اقتضت حيثيات الدراسة قسمتها إلى مقدمة وأربعة محاور: المحور الأول: دوافع الفخر النرجسي في شعر سليمان النبهاني المحور الثاني: نرجسية الفخر بأصالة العرق ووراثة الملك. المحور الثالث: نرجسية الفخر بتفخيم الذات واحتقار الآخر. المحور الرابع: نرجسية الفخر بادعاء التفرد. وقد خلصت الدراسة إلى أن أبرز دوافع الفخر النرجسي عند النبهاني تتمثل في اجتماع عراقة النسب ووراثة الملك، وكثرة المنازعين له في ملكه، بالإضافة إلى نشأته الملكية، وأسهمت قدراته الشعرية والسياسية والقتالية في تكريس النرجسية في شخصيته، وقد تجلى الفخر النرجسي في شعر النبهاني في مظاهر ثلاثة: أولها نرجسية الفخر بأصالة العرق ووراثة الملك، وثانيها الفخر بتفخيم الذات واحتقار الآخر، وآخرها الفخر بإدعاء التفرد.

  • Djerba : la “Doula”, une tradition de solidarité qui illumine le Ramadan

  • ركزت هذه الدراسة على الفكر السياسي الإباضي في تأسيس الدول، متخذة من إحدى الزعامات الإباضية نموذجا لذلك؛ كونه تمكن من تأسيس ثلاث إمامات إباضية في ثلاث دول مختلفة، وهو أبو عبيدة مسلم بن أبي كريمة التميمي في الفترة (129 – 145 هـ)، وتهدف الدراسة أولا التعريف بهذه الشخصية، وتبيان الأساليب التي استخدمها في إقامة الإمامات، نظرا لذلك الغموض الذي يكتنف هذه الإجراءات خاصة عند الكثير من الباحثين خارج حدود المناطق التي يقطنها الإباضية اليوم، والدراسة طرحت عدة أسئلة من أهمها: ما المنطلقات التي اعتمدها أبو عبيدة مسلم في تأسيس هذه الدول الثلاث؟ وما الخطوات الاستباقية التي سار عليها أبي عبيدة مسلم قبل إعلان الإمامة في الدول الثلاث؟ وما هيكلية الدولة الإدارية والسياسية في كل من الدول الثلاث وما أوجه الشبه والاختلاف؟ وخرجت الدراسة بعدة نتائج من أبرزها الإمكانيات العبقرية التي تمتع بها أبو عبيدة، ودقة الأساليب المستخدمة في تأسيس الدول التي كانت التجربة الأولى التي سارت عليها الدول الأخرى التي قامت فيما بعد.

  • [EN]  The Zanzibar Revolution of 1964 was a major turning point in the history of the island, as it overthrew Arab rule in Zanzibar and established a new political system. However, the visual archive of the revolution has remained neglected in historical studies, despite its importance in revealing precise details about the events. Visual sources such as photographs and documentaries document the crucial moments of the revolution, including the takeover of government headquarters and Britain's refusal to support the Arabs in maintaining their power through forces stationed in Kenya. These sources reveal British policies that relied on the policy of “divide and rule” to stimulate ethnic division between Arabs and Africans, which helped ignite the revolution. The photographs also show the atrocities committed during the revolution, such as the massacres against the Arab population, which appear in the images of mass graves and corpses thrown in the streets and on the beaches. The photographs also show incidents of killing and the burning of Arab homes, reflecting the bloody nature of the events. In addition, visual analysis reveals how visual media were used to shape public opinion, with the revolution portrayed as an African liberation movement while Arab suffering was marginalized. It also shows Britain's role in holding the legislative elections that led to the outbreak of the revolution, and in uniting Zanzibar and Tanganyika to establish Tanzania away from the communist regime. The visual archive provides a new perspective on events, shedding light on Western political manipulation and the profound implications of the revolution  [Ar] تَعُدُّ ثَوْرَةُ زَنْجْبَارِ 1964م نُقْطَةَ تَحَوُّلٍ كُبْرَى فِي تَارِيخِ الْجَزِيرَةِ، حَيْثُ أَطَاحَتْ بِالْحُكْمِ الْعَرَبِيِّ فِي زَنْجْبَارِ وَأَسَّسَتْ نِظَامًا سِيَاسِيًّا جَدِيدًا. وَمَعَ ذَٰلِكَ، ظَلَّ الأَرْشِيفُ البَصَرِيُّ لِلثَّوْرَةِ مُهْمَلًا فِي الدِّرَاسَاتِ التَّارِيخِيَّةِ، رَغْمَ أَهَمِّيَّتِهِ فِي كَشْفِ تَفَاصِيلٍ دَقِيقَةٍ عَنْ الْأَحْدَاثِ. وَتُوَثِّقُ الْمَصَادِرُ الْبَصَرِيَّةُ مِثْلَ الصُّوَرِ الْفُوتُوغْرَافِيَّةِ وَالْأَفْلَامِ الْوَثَائِقِيَّةِ اللَّحَظَاتِ الْحَاسِمَةِ لِلثَّوْرَةِ، بِمَا فِي ذَٰلِكَ السَّيْطَرَةَ عَلَى الْمَقَرَّاتِ الْحُكُومِيَّةِ وَرَفْضَ بَرِيطَانِيَا دَعْمَ الْعَرَبِ فِي الْحِفَاظِ عَلَى سُلْطَتِهِمْ عنْ طَرِيقِ القُوَّاتِ المُتَمَرْكِزَةِ فِي كِينْيَا . وَتَكْشِفُ هَذِهِ الْمَصَادِرُ عَنْ السِّيَاسَاتِ البَرِيطَانِيَّةِ الَّتِي اعْتَمَدَتْ عَلَى سِيَاسَةِ "فَرِّقْ تَسُدْ"، لِتَحْفِيزِ الْإِنْقِسَامِ الْعِرْقِيِّ بَيْنَ الْعَرَبِ وَالْأَفَارِقَةِ، مِمَّا سَاعَدَ فِي إِشْعَالِ الثَّوْرَةِ. كَمَا تَعْرِضُ الصُّوَرُ الْفَظَائِعَ الْمَرْتَكَبَةَ خِلَالَ الثَّوْرَةِ، مِثْلَ الْمَجَازِرِ ضِدَّ السُّكَّانِ الْعَرَبِ، الَّتِي تَظْهَرُ فِي صُورِ الْمَقَابِرِ الْجَمَاعِيَّةِ وَالْجُثَثِ الْمُلَقَّاةِ فِي الشَّوَارِعِ وَعَلَى الشَّوَاطِئِ. وَتُوَضِّحُ الصُّوَرُ أَيْضًا حَوَادِثَ الْقَتْلِ، وَإِحْرَاقِ الْمَنَازِلِ الْعَرَبِيَّةِ، مِمَّا يَعْكِسُ الطَّبِيعَةَ الدَّمَوِيَّةَ لِلْأَحْدَاثِ. وَبِالإِضَافَةِ إِلَى ذَٰلِكَ، يَكْشِفُ التَّحْلِيلُ البَصَرِيُّ كَيْفَ اسْتُخْدِمَتِ الْوَسَائِلُ الْبَصَرِيَّةُ لِتَشْكِيلِ الرَّأْيِ الْعَامِّ، حَيْثُ صُوِّرَتِ الثَّوْرَةُ كَحَرَاكٍ تَحْرِيرِيٍّ أَفْرِيقِيٍّ فِيمَا هُمِّشَتْ مَعَانَاةُ الْعَرَبِ. كَمَا يُظْهِرُ دَوْرُ بَرِيطَانِيَا فِي إِجْرَاءِ الْاِنتِخَابَاتِ التَّشْرِيعِيَّةِ الَّتِي قَادَتْ إِلَى اندِلاَعِ الثَّوْرَةِ، وَفِي تَوْحِيدِ زَنْجْبَارِ وَتَنْجَانِيكَا لِتَأْسِيسِ تَنْزَانِيَا بِعِيدًا عَنْ النِّظَامِ الشِّيُوعِيِّ. وَيُوَفِّرُ الأَرْشِيفُ البَصَرِيُّ رُؤْيَةً جَدِيدَةً لِلْأَحْدَاثِ، تَسْلِطُ الضَّوْءَ عَلَى التَّلَاعُبِ السِّيَاسِيِّ الْغَرْبِيِّ وَالتَّدَاعِيَاتِ الْعَمِيقَةِ لِلثَّوْرَةِ.

  • الملخصتتناول هذه الدراسةُ رسالتين في السياسة الشرعية للإمام راشد بن سعيد اليحمدي، أحد أعلام الفكر العُمَاني من منظورٍ لغويٍّ وتداوليٍّ وسيميائيٍّ؛ للكشف عن البنية اللغوية العميقة للخطاب، وتنبعُ أهميةُ البحث من سعيه إلى إحياء النصوص التراثية من داخل بنائها اللغوي، وإبرازِ ما تمتازُ به من تماسكٍ نصيٍّ، واتساقٍ دلاليٍّ، وقوّةٍ حجاجيّةٍ تستمدّ سلطانها من البناء اللغوي، والبرهان العقليِّ.وجاءت حدودُ البحث محصورةً في تحليل الجوانب اللغوية والأسلوبية للرسالتين دون التوسّع في الجانب التاريخي أو الفقهي، واقتضى موضوع البحث أن يقع في تمهيد، وثلاثة مباحث، وخاتمة:-المبحث الأول: التحليل التداولي للرسالتين.   المبحث الثاني: الإطار النظري لسيميائية العلامة الإعرابية.المبحث الثالث: سيميائية العلامة الإعرابية في الرسالتين.   ثم خاتمة البحث، وفيها أهم النتائج والتوصيات.وقد اعتمدت الدراسةُ منهجًا تحليليًّا مركّبًا يجمعُ بين ثلاثةِ محاورَ متكاملةٍ: التحليل النصيّ لبيانِ علاقات التماسك والانسجام، والتحليل التداوليّ للكشف عن المقاصد الخطابية ووظائفها الإنجازية، والتحليل السيميائيّ لرصدِ العلامات الإعرابية والرمزية في سياقها المقصديّ.وقد أفضت النتائجُ إلى أنّ الخطابَ السياسيَّ عند الإمامِ راشدٍ يتّسمُ بتركيبٍ لغويٍّ رصينٍ يستندُ إلى التلاحمِ النحويِّ والدلالةِ المقصديّة، مما أضفى على النصّ قوّةً بيانيةً وسلطةً شرعيةً حملت المخاطبَ على الامتثال والإذعان، كما كشفت الدراسةُ عن إسهام العلاماتِ الإعرابيةَ في توليدِ دلالاتٍ تداوليّةٍ وسياقيةٍ تتجاوزُ الوظيفةَ النحويةَ الظاهرة.وتوصي الدراسةُ بضرورةِ الإفادةِ من المناهجِ اللسانيةِ الحديثةِ في قراءةِ النصوصِ التراثيةِ قراءةً علميةً تُبرزُ ثراءها الدلاليَّ والبيانيَّ، وتُعيدُ وصلَ التراثِ بآفاقِ الدرسِ اللغويِّ المعاصر.

  • اشتمل البحث على تعريف الإباضية وأهم عقائدها بإيجاز، والمراد بمسالك الدين؛ وهي الطرق التي يتوصل بها لإنفاذ الأحكام الشرعية والإمامة عند الإباضية، وهي أربعة: الظهور، والدفاع، والشراء، والكتمان، مع بيان المراد بمسلك الشراء ومنزلته وشروطه وأهدافه ومهامه وحقيقته المتمثلة في الثورة على الحاكم؛ لمواجهة الانحراف، ونقد الفساد، والأمر بالمعروف والنهي عن المنكر بالقوة والعنف، فوجدت الجماعات الإسلامية المعاصرة مندوحة في الشراء؛ إذ الثورة والعنف منهجًا وسلوكًا لها، وكان الجامع بينهما التضحية والفداء ووحدة الهدف، وقد تجلى ذلك في المشابهة من حيث وجود: عدد، وبيعة، وأهداف، كما سوغ الشراء للبعض بالقيام بالعمليات الفدائية لسوء الفهم والخلل في الاستدلال. وختم البحث بمناقشة أدلة الشراء، ومسلك الجماعات وبيان مناقضته لما جاءت به الشريعة من وجوب الصبر على جور الأئمة، وترك قتالهم والخروج عليهم، وما يترتب على ذلك من مفاسد وفتن.

  • İslam tarihinde ortaya çıkan ilk mezheplerden birisi olan İbâdiyye mezhebi, ılımlı görüşleri dolayısıyla kısa zamanda diğer Hâricî fırkalardan ayrılmış ve günümüze kadar yaşamaya devam etmiştir. İtikâdî olduğu kadar fıkhî bir boyuta da sahip olan mezhep, hareketin fikrî kurucusu sayılan Câbir b. Zeyd (öl. 93) döneminden itibaren oluşmaya başlamış olan geniş bir fıkıh literatürüne sahiptir. Bu literatür günümüzde dahi devam etmektedir. Bu makalede İbâdî fıkhının kuruluş ve teşekkül dönemi olarak nitelendirilebilecek dönemlerde yaşamış İbâdî fukaha ve onların kaleme aldıkları fıkıh eserleri ele alınacaktır. Çalışmayı özgün kılan ise ülkemizde çok kısıtlı miktarda yapılmış olan İbâdî fıkhına yönelik çalışmaların dahi hiç temas etmediği bir nokta olan İbâdî fıkıh literatürünü incelemesidir. Nitekim ülkemizde İbâdî fıkhına yönelik yapılan çalışmalar ya fıkıh usulü ya da füru fıkıh üzerinden bu mezhebi incelemiş, literatürüne ise değinmemiştir. Sürekli itikadi yönüyle ön plana çıkan İbâdiyye mezhebinin fıkhî bir yönünün de olduğunu ve azımsanmayacak derecede bir fıkıh literatürünün bulunduğunu göstermek bu çalışmanın amaçlarındandır. Bu amaçla makalede mezhebin kuruluş dönemi ve hicrî altıncı asrın yarısında sonlanan teşekkül dönemini kapsayan süreçteki İbâdî fıkıh literatürüne temas edilecek ve bu dönemlere yönelik değerlendirmelere yer verilecektir. Ülkemizde bu alanda bir çalışma olmadığı gibi çalışmada zikredilen İbâdî fıkıh eserlerinin bir kısmı ülkemizde ulaşılabilir durumda değildir. Bu da çalışmanın önemini artırmaktadır.

  • يتناول هذا البحث مسألة المذاهب الإسلامية في البلاد التونسية وعلاقتها بالدولة العثمانية خلال القرن 16م. ذلك أن المسألة المذهبية عريقة في البلاد التونسية. حيث عرفت تونس عبر تاريخها الإسلامي العديد من المذاهب الإسلامية، منها السنة والشيعة والخوارج. وقد ارتبط انتشار هذه المذاهب بالتطورات السياسية التي شهدتها تونس من الفتح الإسلامي إلى حدود العهد العثماني. كما ظلت في تونس ثلاثة مذاهب إلى يومنا هذا، وهي المالكية والحنفية والإباضية. أما بقية المذاهب فلم يعد لها وجود يذكر. وقد بقي المذهب المالكي أكثر انتشارا في تونس وفي شمال إفريقيا. وعندما دخلت تونس تحت الحكم العثماني عاد المذهب الحنفي إلى الانتشار من جديد، وأصبح المذهب الرسمي للدولة. وقد انتهج العثمانيون سياسة متسامحة مع كل المذاهب في تونس. وسنقوم في هذا البحث بتحليل ثلاثة مباحث هي: أولا أهم المذاهب الإسلامية التي وجدت في تونس قبل الدخول العثماني، ثانيا الدخول العثماني إلى تونس وانعكاساته على الخارطة المذهبية فيها، ثالثا المؤسسات التي أقامها العثمانيون في تونس ودور المذاهب الدينية فيها

  • Hâricilerin ortaya çıkma süreçlerinde insanlar arasında ve toplumda bir ötekileştirme olduğu apaçıktır. Bedevî yaşam tarzlarına çok sıkı bağlı olan Hâriciler, kendilerini korumaya almaları nedeniyle İslâm toplumuna uymak ve birlikte yaşamak yerine, toplumdan uzaklaşarak insanları kategorize etmiş, ferdi ve toplumu tanımlamaya çalışarak ayrışmışlardır. Bu çıkmazı gören İbâdîler her ne kadar ılımlı bir tavır alma gayretine girseler de temelde ki hâricî ruhu pek aşamamışlardır. Büyük günâh işleyenler hakkındaki sert tutumdan biraz daha yumuşak tutuma yönelseler de kendi toplumlarını korumayı bir imân esası olarak ele almışlardır. Kitmân, tevellâ ve teberrî kavramları çerçevesinde kapalı bir toplumsal yapı oluşturmuşlardır. Bundan dolayı hala diğer Müslümân toplumlarla açık irtibata girmemektedirler. Bu ilkeler altında bulunmakla birlikte es-Siyâbî’nin hürriyetlere saygılı davranmak ve farklı görüşleri kıyaslayarak onların en güzelini seçip uymak için dinlemek, zorbalıktan kaçınmak, bilgi edinmede, fikirlerin değiştirilmesinde toplumsal ve insani konularda işbirliğine ihtimam göstermek, farklı görüşleri kıyaslayarak onların en güzelini seçip uymak, gönüllere seslenme ve bir başka insana öfkeyi çirkin görmekle birlik olmayı ahlâkî bir ihtiyaç görmesi özünde büyük bir değişimi göstermektedir. Kapalı bir toplum olmanın yanı sıra toplumsal yapıyı korumak için çok sert kurallar uygulayan bir toplum ve inancın bu değişimi yakalama çabası önem arz etmektedir. Bu bakış açısı geçmişi değerlendirmeyi de yumuşatmış ve günümüzde diğer toplumlarla kendi ilkelerini ve değerlerini hassasiyetle koruyarak yakınlaşmayı sağlayabilme ümidini artırmıştır. Mezhepleri farklı olsa da her müslümânın cenazesinin kılınmasını caiz görmek ve ehli kıbleden hiçbir kimsenin lanetlenmesini helâl ve câiz görmemek, Allah’ı birleyenin kanı, malı ve ırzına saldırıyı haram kabul ederek Allah tüm Müslümânlar arasında kardeşlik ve yardımlaşmayı zorunlu yapmasını esas kabul etmek çıkış noktasından günümüze yansıyan değişimi göstermektedir. es-Siyâbî’nin ilkeler geliştirmesi hem Müslümân toplumlarla hem de dünya halklarıyla birlikte yaşama için niyet ve çabalarının olduğunu göstermektedir. es-Siyâbî’nin ehl-i kıbleden hiçbir kimsenin lanetlenmesini helâl ve câiz görmemesi bunun en kuvvetli işaretidir.

  • İbâdiyye, hicri birinci yüzyıla kadar dayanan ve Büyük Fitne Olayları diye bilinen hadiseden sonra ortaya çıkan siyasi-itikadi bir gruptur. Bu grup ilk dönemde Muhakkime-i Ula grubunun içerisinde yer alırken zamanla siyasi ve düşünce yapısı itibariyle onlardan ayrıldı. Diğer Haricî gruplar erken dönemden itibaren tarih sahnesinden silinmelerine rağmen İbâdîler bugüne kadar varlıklarını sürdürmeyi başarmışlardır. Ancak hâlâ birçok araştırmacı, İbâdîlerin Haricilerin bir kolu olarak varlıklarını sürdürdüklerini ifade veya ima eden yazılar kaleme almaktadır. Bu makalede İbâdîler tarafından ortaya atılan ve bir sosyal ve idari yapı olarak geliştirdikleri yönetim sistemini incelemeye çalışacağız. Bu sistemde, bir imamın, kralın veya bireysel bir kişinin yönettiği bir sistem değil, idarenin bir grubun elinde olduğu yönetim şekli işlemektedir. Bu sistemin adı Azzâbe sistemidir. Özellikle Kuzey Afrika'da devlet başkanı açısından zuhûr (açık imamet), kitman (gizli imamet), savunma ve şira' şeklinde dört yönetim şekli mevcutken mezhebin yani yönetilenlerin yönetilmesi ayrı bir nizamla yapılandırılmıştır. Azzâbe denilen bu sistem alışılmışın dışında bir yönetim şekli olup, Kuzey Afrika bölgesindeki İbâdi varlığını bugüne kadar sürdüren ana unsurlardan birisidir.

Last update: 4/28/26, 8:04 AM (UTC)

Explore

Topic

Publication year