İbâdî Âlim Ebû Ya‘kūb el-Vercelânî’ye Göre Halku’l-Kur’ân* = Halku'l-Qur'an According to Ibâdî Scholar Ebû Ya'kūb el-Vercelânî - Bilen, Osman (e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, 2023)
Keywords: Coran -- Commentaires

علم التفسير وأهم متعلقاته عند الإمام الشيخ بن الشيخ (رحمه الله) - بولقصاع, محمد بن داود (الملتقى الوطني: المرجعية الدينية والوحدة الوطنية لدي علماء الجزائر الشيخ محمد بن بابا الشيخ بالحاج نموذجا, 2023)
Keywords: Coran -- Commentaires

İbâzî tefsirlerde Kur'an ilimleri = Qur'anic sciences in Ibāzî's tafsīrs - Altun, Fatih (Sakarya Üniversitesi, 2023)
Çalışmada, İbâzî müfessirlerin Kur'an ilimlerine yaklaşımlarının incelenmesi ve bu konulardaki görüşlerinin ortaya konulması hedeflenmiştir. Ulaşılan veriler Sünnî alimlerin görüşleriyle kıyaslanmıştır. Ayrıca İbâziyye'nin Hâricî bir fırka olup olmadığı da gözetilen hedeflerdendir. Çalışmada sekiz İbâzî müfessire ait on tefsir üzerinden Kur'an ilimleri tespit edilmiştir. Konu, Kur'an'ı tarih, lafız ve mana açısından inceleyen ilimler yönüyle ele alınmıştır. Tezin birinci bölümünde mezhebin ortaya çıktığı siyasî, dinî ve sosyal duruma, kısaca tarihine, Hâricîlerle ilişkisine, itikadî, siyasî ve halku'l-Kur'an görüşlerine yer verilmiştir. Bu bölümde İbâzî ve Sünnî kaynaklarla mezhep tanıtılmıştır. İkinci bölümde İbâzî müfessirler ve tefsir çalışmaları araştırılmış, İbâzî tarihi boyunca telif edilen tefsir eserleri ve müellifleri tanıtılmıştır. Üçüncü bölüm İbâzî müfessirlerin Kur'an ilimlerini ele alışlarına ve yorumlamalarına tahsis edilmiştir. Onların Kur'an ilimlerine bakışı ve bu ilimlerle ulaştıkları sonuçlar ortaya konulmuştur. Araştırma sonunda, ilk teşekkül döneminde Hâriciyye ve İbâziyye'nin seleflerinin aynı grup olduğu, İbâziyye'nin itikadî ve siyasî yönden Hâriciyye ile örtüşen ve örtüşmeyen görüşlerinin bulunduğu tespit edilmiştir. Yalnızca bu fikirler esas alınarak "İbâziyye, Hâriciyye'nin bir koludur" sonucuna varmak doğru bir değerlendirme olmaz. Hâricîlerin en belirgin vasıfları, kendileri gibi düşünmeyen dindaşlarına bakıştaki sert tutumlarıdır. Ötekine hayat hakkı tanımayan Hâricî anlayış, İbâzî tasavvurunda kabul görmemiştir. Mezhebî taassupla hareket etmeyen İbâzî müfessirler, oldukça geniş ve farklı mezheplere ait tefsir literatüründen beslenmiş; Kur'an'ın mesajlarını kapsamlı ve sahih olarak algılama, yorumlama ve onlardan hüküm çıkarmada Kur'an ilimlerini referans almışlardır. İbâzî müfessirlerin Kur'an ilimlerine yaklaşımı, genellikle Sünnî gelenekle benzer bir perspektif arz etmektedir.
Keywords: Coran -- Commentaires

موقف الإباضية من خلق القرآن عرض ونقد - القرموشي, عمر بن صالح بن حسن (مجلة العلوم التربوية و الدراسات الإنسانية, 2023)
يتحدث هذا البحث عن موضوع في غاية الأهمية وهو مسألة خلق القرآن عند فرقة الإباضية. وقد عرض الباحث لفرقة الإباضية معرفا بها وبأصولها إجمالًا، وأنها من فرق الخوارج، وتناول الموضوع ببيان نشأة تلك المقالة وارتباطها بالجهمية وبين مخالفتها لاعتقاد أهل السنة والجماعة القائلين بأن القرآن كلام الله غير مخلوق. وكشف الباحث الاختلاف بين إباضية المشرق (عمان) وإباضية المغرب (شمال إفريقيا) في مقالة خلق القرآن، ذاكرا أن قدماء الإباضية المشارقة نصوا على أن القرآن كلام الله غير مخلوق، وأما المغاربة فوافقوا المعتزلة في القول بخلق القرآن، وهو القول الذي تتبناه الإباضية المعاصرة. وقد عرض الباحث أدلتهم من المنقول وناقشها مظهرا الحق في ذلك معتمدًا على نصوص الوحي المعصوم من الكتاب والسنة ثم بيان كلام سلف الأمة. ومن أهم نتائج البحث أن مقالة خلق القرآن لم تكن عند أسلافهم، وقد تأثروا بالمعتزلة في ذلك.
Keywords: Coran -- Commentaires; Coran -- Controverse théologique