Full bibliography

مسئله توحید، مهم‌ترین اصل اعتقادی بین مسلمانان است. توحید به معنای یگانه‌دانستن خداوند در همۀ ابعاد وجودی است و اولین پیام و آموزه دعوت حضرت محمد (ص) در آغاز رسالت به شمار می‌رود؛ دعوت انسان به کلمه «لا اله الا الله». با شهادت بر این کلمه و اذعان به آن که دربرگیرندۀ چیزی جز شهادت بر یکتایی خدا و دوری از شرک نیست، فرد مسلمان خوانده می‌شود. به توحید در آموزه‌های قرآن کریم و روایات پیامبر اکرم (ص) توجه ویژه‌ای شده است که با جستجو در آیات قرآن به اهمیت آن پی خواهیم برد. خداوند متعال به ‌سبب اهمیت این مسئله و برای رفع هرگونه شبهه، سورۀ «توحید» را نازل کرده است و مسئلۀ توحید را در این سوره به انسان‌ها یادآور می‌شود. اباضیه از مذاهب اسلامی پویا و زنده در جهان اسلام است که با توجه به شواهد تاریخ از ابتدایی‌ترین مذاهب و فرقه‌های اسلامی است. شناخت صحیح دیدگاه این فرقه می‌تواند راهگشای حل بسیاری از اختلاف‌ها در جهان اسلام باشد. اباضیان در مباحث توحید از اصطلاح «جملة التوحید» استفاده کرده‌اند و ادعا می‌کنند از اصطلاحات خاص اباضیان است. عالمان اباضیه معتقدند تفکر و نگاه ایشان به توحید، تمام اقسام الحاد و تشبیه و تجسیم را دفع می‌کند. موضوع علم توحید، صفات خداوند متعال، صفات پیامبران الهی و ممکنات است از آن حیث که به ‌وسیله ممکنات وجود صانع ثابت می‌شود. اباضیان افراد منکر توحید را به سه دسته تقسیم می‌کنند و قائل به مشرک‌بودن دو دستۀ اول هستند؛ اما دربارۀ وجه سوم معتقدند این فرد کافر کفر نعمت است. در این مقاله به بررسی دیدگاه اباضیه دربارۀ مسئلۀ توحید می‌پردازیم.