Votre recherche

Article concerns of the ancient traditional settlements of Algeria. The main attention are payed to the introduction of architecture of M'zab Valley that is a special historical urban phenomenon of Algerian. Article deals with five old historical preserved settlements, so called ksour, that are gathered in the agglomeration of M'zab Valley (so called Pentapolis) in the oasis of Sahara desert. The article is analysing the traditional planning structure and architecture of ksour in urban scale (macro level) pointing special attention to the climate adaptation techniques of building in the severe natural environment of Sahara desert. The Pentapolis of M'zab Valley is unique example of agglomeration where people dwells preserving traditions more than millennium of the years using the same urban infrastructures and buildings. In this point of view, it could be considered like an excellent case for study the harmonization of ancient traditions in the circumstances of modernity by living in the substantiality with environment.

الدور السياسي والعسکري لأسرة أيوب بن العباس في المغرب الأدنى ( 171-300هـ/787-912م) إبراهيم محمد قسم التاريخ والحضارة الإسلامية , کلية دار العلوم ,جامعة الفيوم, جمهورية مصر العربية . البريد الالکتروني : ifm00@fayoum.edu.eg الملخص: شهد المغرب الإسلامي في بداية النصف الثاني من القرن الثاني الهجري / الثامن الميلادي، تطورات سياسية واجتماعية وثقافية، أثرت في مسار المجتمع الإسلامي بشکل واضح في مختلف جوانب الحياة، وقد تمثلت تلک التطورات في انتشار المذاهب الخارجية وقيام دول مستقلة، وفي ظل تلک الظروف ظهرت أسرة قامت بدور سياسي وعسکري مهم، وهي أسرة الوالي أيوب بن العباس التي کانت الساعد الأيمن للأئمة الإباضييين بالمغرب، وذلک في الجهات الشرقية للدولة، وبخاصة في طرابلس الغرب وجبل نفوسة. وقد وقع الاختيار علي هذا الموضوع لأنه جديدا علي ساحة الدراسات التاريخية، ولا يهدف فقط إلي تتبع أخبار هذه الأسرة ذات النفوذ الواسع في تاريخ الإباضيين بالمغرب، وإنما يهدف أيضا إلي إبراز المکانة السياسية والعسکرية لهذه الأسرة وجهودها في الدفاع عن الجبهة الشرقية للإباضيين في المغرب، وبيان أثر الأحداث التاريخية في تغير المجري السياسي والتأثيرعلي أوضاع السلم والحرب.کما أن هذا الموضوع يمثل حلقة من أهم حلقات التاريخ الإسلامي في المغرب العربي، والتي برز فيها التفاعل الحضاري والرقي الاجتماعي، لقد کانت هذه الأسرة تمثل أهم مظهر من مظاهر التطور السياسي والاجتماعي ، وکان دورها يبرز بشکل فعال في أحداث الثورات وحرکات التمرد والحملات العسکرية ضد حکم الإباضيين في الجهات الشرقية من الغرب الإسلامي، وقامت بحق في الدفاع عن الإباضيين لتمکينهم من السيطرة علي أملاکهم ومواجهة أعدائهم، ولاشک أن هذه الأسرة تولت القيادة في حقبة مهمة من حقب التاريخ الإسلامي بکل معطياتها وظروفها الاستثنائية، وکانت مخلصة کل الإخلاص في أداء مهامها. وتتضح أهمية الموضوع من خلال الدور الذي شغله ثلاثة ولاه من أفرادها ، وهم: أيوب بن العباس وابنه العباس وحفيده أفلح بن العباس ، وذلک في الفترة من سنة ( 171-300هـ/787-912م). الکلمات مفتاحية : أسرة أيوب بن العباس- المغرب الأدني - السياسي- العسکري The political and military role of the Ayoub bin Abbas family in the Near Maghreb ( 171-300 A.H./787- 912 A.D.) Ibrahim mohamed Civilization, Department of History and Islamic Faculty of Dar al-Ulum, Fayoum University,Egypt. E-mail :ifm00@fayoum.edu.eg Abstract The Islamic Maghreb witnessed at the beginning of the second half of the second Hijri / eighth century AD, political, social and cultural developments that clearly affected the course of the Islamic community in various aspects of life, and these developments were represented in the spread of external sects and the establishment of independent states. And under those circumstances a family emerged which played an important political and military role, namely the family of the ruler Ayoub bin al-Abbas. This ruler was the right-hand man for the Ibadi imams in Morocco, in the eastern regions of the state, especially in western Tripoli and Mount Nafusa. This topic has been chosen because it is new to the field of historical studies, and it does not only aim to track news of this family with wide influence in the history of the Ibadis in Morocco, but also aims to highlight the political and military position of this family and its efforts in defending the Eastern Front of the Ibadis in Morocco that revealed the impact of historical events in changing the political course which affected the peace and war situations. Also, this topic represents one of the most important episodes of Islamic history in the Maghreb, in which civilization interactions and social progress emerged. This family was the most important aspect of political and social development. Its role was effectively prominent in the events of revolutions, rebellions and military campaigns against the rule of the Ibadis in the eastern regions of the Islamic West, and they have in fact defended the Ibadis to enable them to control their properties and confront their enemies. And there is no doubt that this family assumed the leadership in an important period of Islamic history with all its efforts and exceptional circumstances and was sincere in the performance of its duties. The importance of the issue is evidenced by the role occupied by three of its members, who are:- Ayoub bin Al-Abbas, his son Al-Abbas and his grandson, Aflah bin Al-Abbas, during the period from the year (171-300 A.H. / 787-912 A.D.). : Keywords Ayoub bin Abbas family - Near Maghreb political - military-

Müslümanların dinî bilgi ve hükümleri hangi kaynaklardan ve nasıl elde edeceklerini konu edinen fıkıh usulü ilmine dair esas ve kurallar ilk dönemden itibaren tartışma konusu olmuştur. Belirli esaslar üzerinde ittifak edilmekle birlikte birçok meselede âlimler ve mezhepler arasında farklı görüşler ortaya çıkmıştır. İslâm âleminin büyük çoğunluğunu oluşturan Sünni mezhepler arasında fıkıh usulü kuralları üzerinde daha geniş bir ittifak sağlanmıştır. Ehl-i sünnet dışında kalan İbâzıyye gibi mezheplerin fıkıh usulüne dair görüşleri kimi konularda onlara yaklaşmış, kimilerinde ise değişiklik arz etmiştir. Diğer bir önemli husus ise bu mezheplerin Sünni anlayışa yaklaşımının zaman içinde değişim ve gelişim geçirmesidir. Bu makalede ülkemizde haklarında fazla bilgi bulunmayan, ama Umman gibi bazı İslâm ülkelerinde çoğunluğu oluşturan İbâzıyye’nin fıkıh usulüne dair temel kaynakları ve önemli görüşleri ana hatlarıyla ve kronolojik olarak sunulacaktır. Ayrıca bu kaynak ve görüşlerin, tarih içinde İbâzîlerin geçirdiği sosyal, siyasi ve ilmî değişim ve gelişim sonucunda, Sünni anlayışa bariz bir şekilde yaklaştığı tespit edilecektir. İbâzıyye ortaya çıktığı ilk dönemlerde birçok açıdan Ehl-i sünnet geleneğinden farklılaşmasına rağmen mücadeleci bir tavrı benimsememiştir. İbazıyye’nin bu tavrı onların kendilerini muhafaza etmesini sağladığı gibi Ehl-i sünnet geleneğini temsil eden ulemadan ilmî olarak etkilenmesinin yolunu açmıştır. Ayrıca bir süre sonra karşılaştıkları problemleri çözmek için arayışa girmeleri farklı geleneklerin usul-i fıkıhta ortaya koyduğu prensiplerden istifade etmeye karşı olan tutumlarının yumuşamasını sağlamıştır. Ortaya çıktığı ilk dönemlerde usul-i fıkıh alanında katı sayılabilecek bir tutum sergileyen İbâzîler sonraki dönemlerde Sünni usul-i fıkıh anlayışından etkilenmeye ve bu anlayışın birçok prensibini benimsemeye başlamışlardır. Delillerin tasnifinde ve hiyerarşisinde Ehl-i sünnet ile benzeşen İbâzîler bu delillerin ayrıntılarına dair meselelerde de onlarla ortak görüşlere sahiplerdir. İbâzîler, ayetlerde tevile cevaz vermişlerdir. Elfaz bahislerinde de özellikle lafzın anlama delaletinin açıklığı ve kapalılığı hakkındaki tasnif ve tanımları Sünni gelenekle örtüşmektedir. İbâzıyye’nin sünnete dair görüşlerinin Hanefî mezhebine benzerliği dikkat çekicidir. Sünnetin senedi açısında yapılan taksiminde Hanefîleri diğer mezheplerde ayıran mütevatir, müstefîz/meşhur ve âhâd şeklindeki ayrım ve bunların tanımları İbâzıyye tarafından da benimsenmiştir. Mesela İbâzîler de meşhur haberin ilmü’t-tuma’nine ifade ettiğini söylemiş ve âhâd haberin kabulü için râvinin bu haberin aksine amel etmemesini şart koşmuşlardır. Ayrıca mürsel hadisleri delil sayan İbâzîler, İbâzî hadis âlimi Rebî‘ b. Habîb’in (ö. 180/796 [?]) eserini Kur’an’dan sonraki en sahih kitap saymakla beraber temel Sünni hadis eserlerinden istifade etmekte bir beis görmemektedirler. İcmaın delil değeri konusunda Ehl-i sünnet ile aynı görüşte olan İbâzîler icmaın oluşumunu kendi mezhepleriyle sınırlı görmezler. Bununla beraber icmaı katʽî ve zannî olmak üzere ikiye ayırmışlardır. Kendileriyle beraber Ehl-i sünnet mezheplerinin de ittifak ettiği konularda katʽî icma; sadece İbâzîlerin ittifak ettiği konularda ise zannî icmaın olduğunu ifade etmektedirler. İbâzîler, Sünni âlimlerinin çoğunluğu gibi icmaın oluşması için icmaa katılan bütün müçtehitlerin ölmesini (inkırâzu’l-asr) şart koşmazlar. Bir meseledeki ihtilafın dışına çıkarak üçüncü bir görüş beyan etmeyi mümkün gören İbâzîler, bu hususta da Hanefîlerle aynı görüşü paylaşırken Ehl-i sünnet’in cumhuruna muhalefet etmektedirler. Kıyası delil kabul etmede İbâzîler değişik dönemlerde farklı görüşlere sahiplerdir. İlk dönem İbâzîler kıyasa karşı mesafeli bir tavır takınmış ve daha ziyade Ehl-i hadîs’e benzer bir yaklaşım sergilemişken sonraki dönemlerde kıyasa karşı tutum değişmiştir. Hatta kıyasın sadece muamelata dair konularda değil aynı zamanda ibadetlerde ve hadlerde de geçerli olduğunu savunmuşlardır. İbâzîlerin ferʽî deliller olarak ifade edilen delillerle ilgili görüşlerinde de Sünni ulema ile benzerlikleri dikkat çeker. Fakat bu deliller arasında sayılan sahâbî kavli hakkındaki görüşlerinde onların inanç esaslarının izlerini görülebilir. Zira onlar sahâbî kavlini -icma vuku bulmadığı sürece- delil kabul etmezler ve bu görüşlerini sahâbenin masum olmamasıyla temellendirirler. Sadece Câbir b. Zeyd (ö. 93/711-2) gibi İbâzî âlimlerin naklettikleri sahâbî görüşlerinin diğerlerine göre daha öncelikli kabul ederler.

يتحدث هذا البحث عن مسألة مهمة من مسائل الدين المتعلقة بصفة من صفات الله الذاتية عز وجل وهي صفة الكلام وبالتحديد مسألة خلق القرآن عند الإباضية المعاصرة. ويهدف البحث إجمالاً إلى بيان اعتقاد الإباضية المعاصرة في مسألة خلق القرآن، والمنهج المتبع الذي بنت عليه الحكم في المسألة. وقد أشارت الباحثة إلى الاختلاف في مسألة خلق القرآن بين إباضية المشرق والمغرب لإظهار ما هم عليه من الابتداع في الدين ومخالفة منهج السلف الصالح. مبينة الفكر الدخيل على الإباضية المعاصرة في المسألة الذي لم يكن في أسلافهم، ومظهرة الشبهات التي تناولوها في مسألة خلق القرآن، ثم الرد عليها.                                     أما منهج البحث فقد اتبعت الباحثة المنهج الاستقرائي التحليلي النقدي، وذلك باستقراء أقوال الإباضية وآرائهم حول مسألة خلق القرآن، ثم تحليلها ونقدها. ومن أهم نتائج البحث: أن القول بخلق القرآن لم يكن في الجذور العقدية لدى سلف الإباضية، بل لم يكن عند الخوارج الأُول، وهذا باعترافهم، وأن الحجج والشبهات التي أوردها الإباضية المعاصرة لم تكن من الأشياء الجديدة، وإنما هي محاكاة وتقليد وتأثر بمذهب المعتزلة في المسألة بخلق القرآن.

The human settlement can be considered as a specific historical creation; it has not always existed however appeared at a certain moment in the societies evolution, and can disappear, or be radically changed at another moment. The anthropology of space is interested in the representation, production and social use of human space, just like the cognitive sciences. In this regard, we attempt over this study to analyze the anthropology of Saharan human settlement (The city of Ghardaïa). The results reveal that social ties and human needs are determining factors in the morphology of Saharan human settlements.

Hicrî ilk asırda doğan ve aynı asırda vefat eden Câbir b. Zeyd (ö. 93/711-12), tâbiîn âlimleri içerisinde önemli bir konuma sahiptir. Umman doğumlu olan Câbir henüz genç yaşlarda ailesi ile birlikte Basra’ya göç etmiş ve memleketinde aldığı ilk eğitimine burada devam etmiştir. Basra’daki ilmî ortamla yetinmemiş, sık sık Hicaz bölgesine giderek sahâbîler ile görüşme ve onlardan istifade etme fırsatı bulmuştur. Abdullah b. Abbâs başta olmak üzere Hz. Âişe, Abdullah b. Ömer, Enes b. Mâlik, Abdullah b. Mesud, Câbir b. Abdullah, Ebû Hureyre, Ebû Said el-Hudrî (r.anhüm) gibi sahâbenin önemli isimlerinin tedrisinden geçmiş ve onlardan hadis rivayetinde bulunmuştur. Bedir ehlinden yetmiş kişiye yetiştiği ve İbn Abbâs dışında hepsinin ilmini kavradığına dair kendisinden birden fazla eserde aktarılan ifadeler, onun sahâbe ile ne derece sıkı bir bağının bulunduğunu göstermesi açısından önemlidir. Câbir, sahâbenin yanı sıra Hasan Basri, İbn Abbâs’ın azatlısı İkrime ve Muhammed b. Sîrîn gibi tâbiînin meşhur simaları ile de arkadaşlık yapmış ve onlarla karşılıklı ilim alışverişinde bulunmuştur. Sahâbenin ve tâbiîn âlimlerinin övgülerine mazhar olmuş ve Basra gibi ilmî bir merkezde insanlardan kabul görerek fetva vermeye başlamıştır. Câbir b. Zeyd’in başta İbâdiyye mezhebinin ikinci imamı olan Ebû Ubeyde Müslim b. Ebî Kerime (ö. 145/762) ve üçüncü imamı olan Rebîʿ b. Habîb (ö. 180/796) olmak üzere yetmişe yakın öğrenci yetiştirdiği aktarılmaktadır. Ebû Nuh Sâlih ed-Dehhân, Dımâm b. Sâib ve Hayyân el-Aʿrac bunlardan bazılarıdır. Câbir b. Zeyd, İbâdî âlimler tarafından İbâdiyye mezhebinin kurucusu olarak kabul edilmektedir; ancak Sünnî âlimler Câbir b. Zeyd’in İbâdî olmadığını, hatta kendisine bu konu sorulduğunda onlardan beri olduğunu ifade ettiğini aktarmaktadır. Ayrıca Sünnî âlimler tabakât ve ricâl kitaplarında ondan övgüyle söz etmişlerdir. İbâdîlere göre ise bu, baskıcı Emevî idaresinin bulunduğu dönemde yapılmış bir takıyyeden ibarettir. Mezhebin gerçek imamı olan Câbir’in meydana çıkması hareketin geleceği için tehlikeli olacağından dolayı mezhebin dışa bakan yüzü olma görevini Abdullah b. İbâd üstlenmiş, direktifleri ise Câbir’den almaya devam etmiştir. Ancak bu makalenin konusu gereği onun gerçek mezhebi hakkındaki bu tartışmalara girilmeyecek, sadece İbâdî fıkhı içerisinde nasıl bir konuma oturtulduğu tespit edilmeye çalışılacaktır. Câbir b. Zeyd, yaşadığı dönem itibarıyla ilimler henüz birbirinden ayrışmadığı için hadis, tefsir ve fıkıh ilimlerinde belli bir noktaya ulaşmıştır. Bu makalede onun genel olarak ilmî konumuna özel olarak ise fıkıh ve İbâdî fıkhı içerisindeki konumuna temas edilmeye çalışılmıştır. Câbir’in ilmî konumunun tespitinde her bir ilim için farklı kaynaklar üzerinden gidilmiştir. Tefsir ilmindeki konumu için hocası İbn Abbâs’ın onun hakkındaki görüşleri, müfessirlerin ondan nasıl bahsettikleri ve tefsir kitaplarında onun görüşlerine yapılan atıflara bakılmış, hadis ilminde İslâm dünyasında meşhur olan hadis kitaplarında Câbir kanalıyla nakledilen rivayetler ve tabakât kitaplarında onu nasıl anlattıkları üzerinden gidilmiştir. Fıkıh ilminde ise genel olarak ondan aktarılan fıkhî rivayetlerden bahsedildikten sonra İbâdî fıkıh literatürü içerisinden seçilen birtakım eserlerde Câbir’in görüş ve fetvalarına yapılan atıflara bakarak onun İbâdî fıkhı için nasıl bir noktada konumlandığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Sonuç olarak ise tefsir ve hadis ilimlerinde yüksek bir mertebeye sahip olan Câbir’in İbâdî fıkhının kurucularından sayılabilecek derecede bir otoriteye sahip olduğu tespit edilmiştir.

In this article, we present the results of a recent program of high-resolution radiocarbon dating on the urban sequence at Kilwa Kisiwani in southern Tanzania, including Bayesian modeling of 21 calibrated 14C dates. These data come from the 2016 excavation of a large trench directly adjacent to trench ZLL, one of the key 1960s excavations that served to establish the original chronology of the town. The new sequence reported here anchors the phases of Kilwa’s development for the first time in absolute terms. The dates, stratigraphy, and artifact assemblage offer a number of new insights into the timing and tempo of the occupation at Kilwa, notably placing the first coral buildings and coins at the end of the tenth century. Insights also include findings related to the earliest phases of settlement and periods of possible urban decline. We argue against a trend for understanding Swahili towns according to a common coastal trajectory and suggest that it is important to consider regional diversity by recognizing the particular, episodic sequence at Kilwa.

The Sultanate of Oman has often been portrayed as a haven of peace in a most turbulent region. The projection of a peace-loving country is at the core of many narratives that this article intends to study, looking at how they are constructed. The purpose of this article is certainly not normative. We do not aim to test the reality or operationalization of such discourses or projections on the allegedly pacific nature of Oman as a state and society. Rather, our purpose is to understand how this dimension has come to be considered a natural feature of contemporary Oman and what arguments, images and figures they mobilize. Our first ambition will thus be to identify the structuration of the narrative focusing on Omani peace and its various dimensions, be they historical, religious, political or diplomatic. We will finally delve into discourses regarding the sustainability of the feature of Oman as a peace-loving country and the challenges it faces.

The setting of the Sultanate of Oman combined with the heritage of the Arabian Mission of the Reformed Church in America has created a unique context for the work of the Al Amana Centre. This article will explore the history and modern-day experience of tolerance and pluralism in Oman, the historical, theological movements of the Reformed Church in America missionaries toward a more accepting view of Islam, and how these two combine to create opportunities for participants in Al Amana Centre’s programing to discover and experience reconciliation. This article will draw upon scholars who have a long history with Oman, the stories and history of the Arabian Mission, and accounts of the current work of Al Amana Centre.

Oman and Brunei are two countries with a long history of sultanic regimes. A sultanate is a kingdom ruled by a Muslim monarch. Because of these two countries’ geopolitical and geostrategic locations, they are very important in global affairs. At the same time, although situated in the highly tense regions of the Middle East and Southeast Asia respectively, Oman and Brunei are generally quite stable. They have recently become involved in China’s global economic project, the Belt and Road Initiative (BRI). Using a theory of small states, this article applies a qualitative research methodology focusing mainly on foreign policy analysis in a comprehensive analytical framework. The study uses face-to-face and by-correspondence interviews with government officials from both sultanates. It investigates whether the domestic determinants of small states’ foreign policy directly affect the bilateral relations between the two sultanates. The main finding of this study is that Oman and Brunei have greatly benefited through the establishment of a satisfactory bilateral relationship based mainly on four pillars from the list of determinants of small states’ foreign policy: historical connectivity, an Islamic monarchical dynastic system of governance, a state rentier economy, and shared foreign policy principles.

معلوم أن نظام العزابة أبدعه إباضية بلاد المغرب بعد سقوط الدولة الرستمية علي يد الداعية الفاطمي أبي عبد الله الشيعي سنة 296هـ وفي العام التالي نصب الإمام الإسماعيلي عبيد الله المهدي أول خليفة للدولة الفاطمية في مدينة رقاده. وعلي أثر سقوط الدولة الرستمية وتعرض إباضيتها للاضطهاد نزح معظمهم إلي جبل نفوسة وجزيرة جربة وواحة وارجلان في جوف الصحراء الكبري. في جبل نفوسة حاول إباضيتها إحياء الإمامة الرستمية، لكن جهودهم باءت بالفشل نتيجة تهديدات الخليفة المهدي الفاطمي. وفي جزيرة جرة – وكان إباضيتها علي مذهب النفاثية – نجحوا في إقامة نظام العزابة كبديل لنظام الإمامة، بالمثل أقام إباضية واحة وارجلان – وكان معظمهم علي مذهب الوهبية – نظام العزابة الذي كان أكثر تنظيماً وأكبر تأثيراً من عزابات جبل نفوسية وجزيرة جربة.

Not a single Jew remains in Libya today but their history remains alive. Many of those who once lived home, are scattered all over the world, with stories to tell to their grandchildren. I am sure stories worth telling! Once upon a time, Jews and Muslims lived together in Libya embracing their differences and living in harmony. It is important to know that Jews lived in many parts around Libya, not only in major cities. Indeed, the fact that Libya was an Italian colony and did not fall under the Vichy regime in France made the fate of the Jews of Libya different from that of the Jews of Algeria, Morocco and Tunisia.   I embarked on the journey to find answers about the once who lived home, it is something we cannot simply erase. This dates back to 2016 when I started the process of questioning and though it has only been four years, but I know for fact, I still have a long way to go. However, I managed to get to know Libyan Jews and talk to them and know their families’ stories.   I always try to picture how life was for them in Libya. When I read […]

The M’ Zab Pentapolis, located on the edge of the northern Sahara, is a settlement system composed of five fortified cities (ksour) founded from the year One thousand by a group of religious dissidents, the Ibadis, on the slopes of the Algerian oasis that runs along the M’Zab uadi. The French architect André Ravéreau, was contacted in 1960 by the Agence du Plan d’Alger to participate in the Plan for the M’Zab Valley. With his wife, the photographer Manuelle Roche, Ravéreau drew up an interpretative analysis of the territory: he broke the valley down into its constituent parts to reuse them in his design projects. His studies also have contributed to create a certain imagery of the model of the “ideal Islamic city”. This paper aims to highlight how the architect’s interpretative reading of the valley is trans- ferred to his projects. Ravéreau was commissioned to design villes nouvelles within a valley surrounded by five ancient Islamic cities. He came up with proposals that were in continuity with the existing urban structure – demonstrating his ability to build relationships between the building, the ancient city, and the landscape – while at the same time attempting to com- bine the requirements of traditional culture with modern aspirations.

ملخص المقال لا شك أنّ الإباضية باعتبارها أولى فرق الإسلام ظهورا قد عرفت منذ وقت مبكر حركة زهدية اشتهرت عند زعمائهم الأوائل من أتباع المحكّمة الأولى وأهل النهروان، والأكيد أنَّ وحدة الفكر والمذهب بين إباضية المشرق والمغرب جعلت من الممارسات التعبّدية لكليهما مشتركة إلى حدِّ التطابق، لذلك نجد ارتباط إباضية المغرب بحركة الزهد إنما كان عن طريق تأثّرهم بأئمة الإباضية بالمشرق، ولمَّا ارتبطت دعوة الإباضية بحركة الزهد في هذا الوقت المبكّر من ظهور مذهبهم ببلاد المغرب أردنا تتبّع تطور حركة الزهد عند إباضية المغرب انطلاقا من الإشكالية التالية: هل انتقلت حركة الزهد التي عرفها إباضية المغرب في جانبها المظهري والتعبّدي إلى حركة صوفية، لها ممارساتها العملية، وهل ارتقت الحركة الصوفية إلى أن أصبحت ظاهرة اجتماعية؟.تصوف An article summary. the movement of Asceticism and the system of Sufism at the Ibadis of Maghreb ( Between the historical heritage and the local influences). From the beginning of the Hijri second century to the fall of Tiaret (296 AH / 909 CE) In Islam, there is no doubt that Asceticism is a necessary introduction about the Sufism because Asceticism and Sufism are behavior and practice associated with many Islamic doctrines. Certainly, Ibadism was the first islamic sect that appeared since early. Ibadism knew an ascetic movement was famous among their early leaders who are followers of the first Kharijites and the Nahrawan people.The unity of thought and doctrine between the Ibadis of Mashreq and Maghreb showed that the practices of worship are common; Therefore, Ibadhism was associated with the movement of asceticism at this early time when their doctrine appeared in the Maghreb. We tried to follow the evolution of asceticism at Ibadis of Maghreb from the following questions: Do we consider the Ibadi Asceticism like an early stage for the emergence of the Ibadi Sufism? Or that the Ibadi Asceticism was confined about the ritual aspects? Has the Ibadi Asceticism movement been able to become an organized social phenomenon? Or it remained associated with individual exercise, as a special behavior between the servant and his Lord?.