Votre recherche

Résultats 1 750 ressources

  • تطرُق الدراسة موضوعا أصوليًّا مقاصديا متجدِّدا، من زاوية تراثية، حيث تهدف إلى تقديم صورة شاملة عن نظرية الـمصلحة عند الإباضية من خلال نتاجهم الفقهي والأصولي، في بناء منهجي، محاولا استيعاب الـمفاصل الأساسية للموضوع عبر مسلك الاستقراء، وعرضها في أسلوب إقناعي يقوم على منهج التعليل والتدليل. ويحاول البحث الإجابة عن ثلاثة أسئلة رئيسة هي: ما أسس النظرية؟ ما هي قواعدها الـمنهجية؟ ما هي خططها الإجرائية؟ أما مفاصل الدراسة فهي تشتمل على فصل تمهيدي وخمسة فصول، ثم خاتمة تتضمن أهم النتائج الـمتوصل إليها؛ حيث احتوى الفصل التمهيدي على التعريف بشخصية الإمامين ابن بركة والكدمي من حيث مسيرتهما وآثرهما العلمية، مع الوقوف على أهم خصائص مدرستهما الفقهية. هذا، وتشترك الفصول الثلاثة الأولى في بحث أسس النظرية وقواعدها الـمنهجية؛ حيث خصص الأول لدراسة مصطلح الـمصلحة، والـمصطلحات ذات الصلة في التراث الفقهي، ثم سؤال الـمرجعية في إدراك الـمصالح. أما الفصل الثاني فتمحض لمسائل التعليل، وكان الفصل الثالث لدراسة علاقة الـمصلحة بالنص توافقا وتعارضا، مع بيان أهم الـمسالك الـمنهجية الكفيلة برفع التعارض، وتحقيق الانسجام والتكامل. وفي الفصل الرابع عرضٌ لموقف الإباضية من الأدلة الاجتهادية الـمبنية على الـمصلحة، تأصيلا وتطبيقا، وخُصِّص الفصل الأخير لموضوع فقه الـموازنات عند الإمامين، محاولا اكتشاف أهم قواعد الـموازنة والترجيح بين الـمصالح والـمفاسد. وقد أبانت الدراسة عن منطق البحث الفقهي لدى علماء الإباضية في التعامل مع الـمصالح والنصوص، حيث كان الاجتهاد الـمصلحي عموما قائما على أساس معقولية الأحكام ومصلحية التشريع جملة وتفصيلا، متخذا قواعد منهجية ضابطة للنظر العقلي، وخطط إجرائية كفيلة بسداد الفهم، وسلامة التطبيق لمقررات التشريع، بما يحقق مقاصدها الـمنشودة. كما كشفت الدراسة عن تميُّز كلٍّ من الإمامين بمنهج في الاستدلال بالـمصالح؛ حيث كان ابن بركة ينحو منحى التدليل القياسي تأييدا لاجتهاده الـمصلحي، مما يدل على هيمنة دليل القياس في فكره الفقهي، أما الكدمي فقد تميز بتلك العقلية الاستقرائية التي تتخذ من الـمعاني الكلية سندا في النظر الـمصلحي.

  • وفي الأخير ومن خلال هذه الدراسة التي حاولنا أن نكشف فيها عن الروابط الثقافية بين إباضية المغرب الأوسط وجبل نفوسة نستنتج بأن إباضية المغرب الأوسط وجبل نفوسة كانا معاً معقلا مهماً ومدرسة أنجبت فطاحل العلماء وأئمة الدين في المذهب الإباضي وإحتضنت نفوسة والمغرب الأوسط الدعوة الإباضية وغدت نفوسة بعد ذلك سنداً لإمامة طرابلس ثم الإمامة الرستمية بتاهرت. وإعترافا بفضل نفوسة قال الإمام عبد الوهاب رحمه الله:'' إنما قام هذا الدين بسيوف نفوسة ويقصد بها المذهب الإباضي الذي قام بأموال زناتة."

  • يعتبر الشيخ عامر بن علي الشماخي (ت792هـ/1279م) أحد أبرز أعلام المدرسة الإباضية الذين ساهموا في مجال التأليف، مع قلة العناوين التي تركها، إلا أن كتابه "الإيضاح" برز بروزا واضحا في المذهب، فاهتم به الطلبة وأشاد به العلماء قديما وحديثا، واعتمده الفقهاء المغاربة مرجعا للفتوى في زمانه إلى يوم الناس هذا وفي مختلف حواضر الإباضية، كما اهتم به المشارقة كثيرا، وحظي بالاعتناء به حاشية واعتمادا وتلخيصا ونسخا وطباعة، إلا أنه لم يحظ بتحقيق علمي يبرزه كما ألَّفه مؤلفُه، ويكشف عن مكنوناته ومنهجه، ومن هذا المنطلق جاء هذا البحث لدراسة قسم من أقسامه وتحقيقه، تحت عنوان: كتاب "الإيضاح" للشيخ عامر بن علي الشماخي (ت792هـ/1279م) -دراسة وتحقيق كتاب الشركة- وفي هذا البحث تحقيق نص الكتاب بالمقارنة بين نسخه الخطية، وضبط نصه وخدمته، إلى جانب دراسة مضمون هذا النص لمعرفة منهج المؤلف في تأليفه، ودراسة مدى التزامه به في أبواب الكتاب، وبيان ما لم يذكره المؤلف من الجوانب المنهجية للكتاب من ذكر المصادر التي اعتمد عليه، وكذا منهجه في إقرار المسائل وأحكامها وما عليه العمل منها، ومنهج الاستدلال والتعليل في الكتاب.

  • يتناول هذا البحث دراسة لعلم الفروق الفقهية عند الإباضية تنظيرا و تطبيقا، و هذا من خلال كتب أصول الفقه في المذهب الإباضي و استقراء الفروق الواردة في كتابي مدونة أبي غانم و جامع ابن بركة، متبعا في ذلك كله: المنهج الوصفي في المقدمات التنظيرية؛ و المنهج التوثيقي في جمع و تركيب الفروق المتناثرة في الكتابين؛ و المنهج التحليلي في تأصيل الفروق الفقهية في جانبيها التنظيري و التطبيقي و إثراء المسائل و مناقشتها . فجاء البحث مقسما على بابين؛ الأول خصصته للجانب النظري و دراسة منهج الفروق المستخلصة؛ و الثاني: ضمنته الفروق المستخرجة من الكتابين عينتي البحث، و تفرع عن كلا البابين ثلاثة فصول؛ فكانت فصول الباب الأول في بيان حقيقة الفروق الفقهية، و أهميتها و مراحل نشأتها، و تأصيلها الأصولي و الفقهي، مع عرضٍ لمناهج التفريق الفقهي و مسالك الكشف عن الوصف الفارق في كتب الفروق عموما، مرصعا هذا الباب بتوضيح منهج التفريق الفقهي عند الإمامين أبي غانم و ابن بركة من خلال كتابيهما المدونة و الجامع . و تناولت في فصول الباب الثاني من البحث مسائل الفروق المستخلصة من كتابي المدونة و الجامع، في جانب العبادات و الأيمان و النذور، و جانب العقود و المعاملات، و كذا مسائل القضاء و الدعاوى و الشهادات. و كللت الرسالة بخاتمة حاوية لأهم النتائج و التوصيات. و أهم ما يمكن أن نسجله من النتائج في هذه الدراسة : - بعد الاستقراء للفروق الفقهية الواردة في مدونة أبي غانم و جامع ابن بركة، خلصنا إلى أن الإباضية و إن لم يفردوا مصنفا خاصا بالفروق الفقهية و لا سفرا مستقلا في ذلك، لم يبسطوا القول في قواعده و أسسه، إلا أنهم عرفوا الكتابة في هذا الفن منذ عهدهم الأول كما تظهر ذلك الفصول التطبيقية في البحث، و هذا من خلال ما أودعوا في كتب الفروع من تفريقات دقيقة و تمييزات رشيقة. و الملاحظ من خلال فروق المدونة و الجامع أنها متركزة بشكل أكبر في قسم العبادات. كما أني من خلال هذا الاستقراء و التتبع لم أجد بين المصنفين منهجا متحدا في التفريق الفقهي، و ذلك للاختلاف في غرضهما من تأليف كتابيهما؛ بين من قصد بتصنيفه حفظ آثار العلماء من الاندثار فالتزم النقل الحرفي للأجوبة، و من سلك مسلك التأصيل و التحليل و المناقشة فلم يتقيد بذلك؛ و أضف إلى ذلك كون أبي غانم في بدايات عصر التدوين، بخلاف ابن بركة الموجود في عصر تمايزت فيه العلوم و تأسس معظمها. - إن الناظر في الاستدلالات الفرقية و الآليات المعتمدة في التفريق عند هذين العالمين يتبين له مدى رسوخ قدم علماء الإباضية في الفقه من أول أمرهم، كما أنه يقف على مدى توسعهم في الأخذ بالأدلة النصية و الاجتهادية، مما يجعل هذا المذهب مدرسة إسلامية أصيلة لازالت تحتاج إلى مزيد اعتناء و خدمة من الباحثين .

  • يصنف الموضوع ضمن الدراسات المهتمة بالفكر التربوي الإسلامي ، و يعالج إشكالية نجاح التربية الإسلامية في صناعة العقل الإسلامي في الفترة محل الدراسة ثم فشلها . - التربية الإسلامية - في فترة الجمود الفكري الذي أصاب العقل الإسلامي و هنا تبرز التربية الإباضية . كوسيلة ناجحة في صناعة هذا العقل في فترة الإزدهار و الجمود على حد سواء. و الموضوع محاولة للإستفادة من التربية الإباضية من خلال التركيز على نطاق القوة . يستعملها أهل السنة و الجماعة في إستعادة عاقبة العقل الإسلامي .

  • هدفت الدراسة إلى التعرف على علاقة التدين بالصلابة النفسية لدى المرأة الاباضية بمدينة ورقلة وذلك من أجل الإجابة عن التساؤلات التالية: • ما طبيعة العلاقة الارتباطية بين التدين والصلابة النفسية لدى المرأة الإباضية بورقلة؟ • هل توجد فروق دالة إحصائيا في مستوى التدين لدى المرأة الإباضية بورقلةبإختلاف السن؟ • هل توجد فروق دالة إحصائيا في مستوى التدين لدى المرأة الإباضية بورقلةبإختلاف المستوى الدراسي؟ • هل توجد فروق دالة إحصائيا في مستوى التدين لدى المرأة الإباضية بورقلةبإختلاف الحالة الاجتماعية؟ • هل توجد فروق دالة إحصائيا في مستوى الصلابة النفسية لدى المرأة الإباضية بورقلةبإختلاف السن؟ • هل توجد فروق دالة إحصائيا في مستوى الصلابة النفسية لدى المرأة الإباضية بورقلةبإختلاف المستوى الدراسي؟ • هل توجد فروق دالة إحصائيا في مستوى الصلابة النفسية لدى المرأة الإباضية بورقلةبإختلاف الحالة الاجتماعية؟ طبقت على عينة عشوائية مكونة من 107 امرأة إباضية بمدينة ورقلة في الموسم الدراسي 2019م /2020م. وقد استخدمت الطالبات مقياس التدين لزعطوط رمضان (2014) ومقياس الصلابة النفسية لمخيمر (2002)، وبعد تطبيق أدوات الدراسة، تم التحقق من صدقها باستخدام صدق المقارنة الطرفية، وكذلك الثبات بالتجزئة النصفية وألفا كرونباخ، ووجد بأن المقياسين صادقين وثابتيين وبالتالي صالحين لإجراء عملية القياس. وللوصول إلى نتائج الدراسة قامت الطالبات بمعالجة البيانات التي تم الحصول عليها باستخدام الأساليب الإحصائيةمن خلال الحزمة الاحصائية (SPSS) في نسخته رقم (23)، وقد توصلت الدراسة إلى النتائج التالية: -أن العلاقة بين التدين والصلابة النفسية لدى المرأة الإباضية بورقلة موجبة ومتوسطة وهي دالة إحصائيا عند مستوى 0،00. -لا توجد فروق دالة إحصائيا في مستوى التدين لدى المرأة الإباضية بمدينة ورقلة بإختلاف السن. -لا توجد فروق دالة إحصائيا في مستوى التدين لدى المرأة الإباضية بمدينة ورقلة بإختلاف المستوى الدراسي. -لا توجد فروق دالة إحصائيا في مستوى التدين لدى المرأة الإباضية بمدينة ورقلة بإختلاف الحالة الاجتماعية. -لا توجد فروق دالة إحصائيا في مستوى الصلابة النفسية لدى المرأة الإباضية بمدينة ورقلة بإختلاف السن. - توجد فروق دالة إحصائيا في مستوى الصلابة النفسية لدى المرأة الإباضية بمدينة ورقلة بإختلاف المستوى الدراسي. -لا توجد فروق دالة إحصائيا في مستوى الصلابة النفسية لدى المرأة الإباضية بمدينة ورقلة بإختلاف الحالة الاجتماعية.

  • Depuis la révolution de l’imprimé, introduit par les Omanais dans l’île de Zanzibar au tournant du XXe siècle, jusqu’à celle d’internet et des réseaux sociaux un siècle plus tard, l’émergence de la figure de l’intellectuel (al-muthaqqaf) semble liée à celle de la sphère publique, comprise comme le lieu où se médiatise la réflexion de la société sur elle-même. Ce travail de thèse, adossé à une enquête ethnographique de dix-huit mois, entend donc réfléchir la place et le rôle des intellectuels omanais contemporains au sein de la sphère publique, et ceci à l’aune du souci politique manifesté par l’État dynastique des Āl Sa‘īd pour « l’opinion publique » (al-ra’y al-‘ām) de sa population. Cette thèse propose ainsi une ethnologie de la vie intellectuelle au Sultanat d’Oman qui s’attache dans un premier temps à restituer la genèse et la structuration de cette sphère publique depuis la fin du XIXe siècle jusqu’à nos jours. L’étude des carrières et des sociabilités intellectuelles au sein d’un espace thématisé dans les termes conceptuels d’un « jeu intellectuel » permet, dans un deuxième temps, de réfléchir les conditions spatiales et matérielles de possibilité de la vie intellectuelle ainsi que ses limites, contrainte d’un côté par la répression politique de l’État et, de l’autre, par le contrôle social adossé aux logiques réputationnelles de l’honneur et de la honte, encore prééminentes dans une société tribale. Car qu’ils soient « traditionalistes » (taqlīdiyyīn), « rationalistes » (‘aqlāniyyīn) ou « libéraux » (lībrāliyyīn), qu’ils écrivent des romans, des poèmes ou des essais, les intellectuels omanais n’ignorent pas les limites qui restreignent l’acceptabilité de leurs discours et de leurs paroles dans la sphère publique. Ils savent que l’État omanais les surveille, les écoute, les lit, et que s’il rend en partie possible leurs carrières par la redistribution de la rente pétrolière sous la forme d’emplois publics, il les oriente aussi en retour, selon la logique de la gouvernementalité sultanienne de la main d’or et de la main de fer, qui réserve à chacun, selon sa loyauté, les plaisirs ou les peines, les rétributions ou les condamnations qui font respectivement « l’intellectuel d’État » (muthaqqaf sulṭawī) et « l’intellectuel critique » (muthaqqaf naqdī). La troisième partie de cette thèse permet cependant de voir comment certains intellectuels parviennent à inventer des espaces de liberté située et à visibiliser des orientations intellectuelles, religieuses ou politiques dans la sphère publique. Ce faisant, ils s’efforcent de penser l’historicité et la conflictualité politique de leur société en contradiction avec la vision d’une nation sans divisions, consensuelle et harmonieuse, qui est celle de l’idéologie de la naḥda (« la renaissance ») promue par l’historiographie officielle.

  • The discourse of religious tolerance produced at the state level as a part of this incentive has been adopted by researchers working in the field and has become the main slogan that constitutes the content of activities promoting Oman at many levels today. This study, which examines the conditions for the formation of the religious tolerance discourse adopted by Oman and its current counterpart, consists of three parts. In the first part, the historical transformation of the imamate institution, which has an important place in the sectarianization process of Ibadi and which has created its existence as an independent structure from other sects, is emphasized. In the second part, the transformation of the struggle between imamate and sultanate into a power struggle as well as religious motivations and the capacity of the movements that took place outside the country to affect this struggle and its consequences are mentioned. In the third part, the discourse of religious tolerance, which was put into circulation with the beginning of the Sultan Qaboos period, and the concrete results of this discourse were evaluated.

  • Bu çalışmada, ibâzîler tarafından mezhebin fikri müessisi olarak kabul edilen Câbir b. Zeyd‘in hayatı ve fırka içindeki rolü ele alınmııtır. Arap âleminde Câbir b. Zeyd hakkında çok az sayıda müstakil çalışmalar vardır. Ülkemizde ise doğrudan Câbir b. Zeyd‘i konu alan müstakil bir çalışma yoktur. Tezimizin amacı Câbir b. Zeyd‘in hayatı, ilmi kişiliği ve fırka içerisindeki rolünü ortaya koymaktır. Tezimiz giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. “Câbir b. Zeyd” adını taşıyan tezimizin birinci bölümünde, Cabir‘in hayatı ve ilmi kiiiliği ele alındı. Bu bağlamda, Câbir b. Zeydi‗n doğumu, nesebi ve kişisel özellikleri üzerinde duruldu. ilmi şahsiyetini ortaya koyabilmek için, ilmî kişiliği, hocaları, talebeleri ve eserleri hakkında bilgi verildi. ibâzî kaynaklara bakıldığında, Cabir b. Zeyd islam ilimlerinin tek bir alanında mütehassıs bir bilgin olmaktan ziyade tefsir, hadis, fıkıh ve kelam alanlarında temayüz eden çok yönlü bir bilgindir. ibâzî kaynaklara dayanılarak, Cabir b. Zeyd‘in Bedir ehlinden yetmiş kişi ile görüştüğü ve onlardan ders aldığı belirtildi. Bu bölümde İslam'ın erken dönemlerinde telif edilen ilk kaynaklardan sayılan Câbir b. Zeyd‘in Divân adlı eseri ve Divan üzerine yapılan çalışmalar hakkında bilgi verildi. Câbir b. Zeyd‘in ilmi mirasıyla alakalı yapılan çalışmalar araştırıldı. İkinci Bölüm, Câbir b. Zeyd‘in fırka içerisindeki rolüne ayrılmıştır. Bu bölümde öncelikle, Cabir‘in sosyal hayatı ve Emevî idaresiyle olan münasebeti irdelenmiştir. Cabir b. Zeyd‘in İbâziyye ile olan ilişkisi Sünni ve İbâzî kaynaklarda farklı şekilde ele alınmaktadır. Bazı sünni kaynaklar Cabir b. Zeyd‘in İbâziyye ile olan iliikisini inkâr ederken İbâzî kaynaklar onu fırkanın fikri müessisi olarak ele almaktadır. Bu bölümde konuyla ilgili ileri sürülen süpekülasyonlar sünni ve Gbâzî kaynaklar üzerinden değerlendirilmiştir. Cabir b. Zeyd ile ilgili tartışmalarda yeri geldikçe mektuplarına da yer verilmiştir. Sonuç kısmında Cabir b. Zeyd ve onun fırka içindeki rolü hakkında İbâzî ve sünni kaynaklar tarafından verilen bilgilerin genel bir değerlendirmesi yapılmıştır. Anahtar Kelimeler Câbir b. Zeyd, Abdullah b. Gbâz, Gbâzîlik, Ka‘ade, Nehrevân.

  • Bu çalışmada, Abbasi-Harici ilişkileri ve Kuzey Afrika'da kurulan Midrârîler ve Rüstemîler hanedanlıkları incelenmektedir. Bu tez çalışması; giriş ve dört bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın giriş bölümünde konunun daha iyi anlaşılabilmesi için Haricilik, Hariciliğin ortaya çıkışını hazırlayan sebepler, temel görüşleri, karakteristik özellikleri ve fırkalara ayrılmaları, Afrika ve Mağrib'in coğrafi durumu, Midrârî ve Rüstemî Devleti'nin kuruluşundan önce Kuzey Afrika'nın durumu ele alınmıştır.Birinci bölümde Abbasi-Harici ilişkisi, Abbasiler dönemi Harici isyanları ve siyasi faaliyetleri üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde tezin ana konusunu ihtiva eden ve Emevilerin Arap ırkçılığına karşı bir tepki olarak Harici Sufrilerin kurdukları Midrari Devletinin siyasi, sosyal, kültürel, ekonomik vs. yönleri ele alınmıştır. Üçüncü bölümde h.160/m.777 yılında Abdurrahman b. Rüstem tarafından kurulan Tahert merkezli Rüstemi Devleti'nin siyasi, sosyal, kültürel, ekonomik vs. yönleriyle ele alınmaya çalışılmıştır.Çalışmanın son bölümü olan dördüncü bölümde ise, Midrari Devleti ile Rüstemi Devletinin komşu devletlerle olan münasebetleri ele alınmıştır. Anahtar KelimelerHariciler, Abbasiler, Kuzey Afrika, Midrariler, Rüstemiler

  • According to Ibâdiyyah, Rabî' b. Habîb's work titled al-Jâmi' al-Sahîh is of the hadith sources belonging to second century hijri. Rabî is one of the most important muhaddiths of Ibadiyyah. His work is also the most acknowledged hadith source in this sect and even it has become famous as the most authentic religious text after the Holy Quran. However, among the other Islamic sects except Ibâdîs, the work is almost unknown. This thesis contains the topics such as the history of the work until today, its attribution to the author, the value of its content in terms of sihhah (authentication), the comparison of the work with the other hadith sources in terms of form and text, the reflection of the scientific and intellectual movements of the period on the work and the correctness of the claims of Ibâdîs on the sihhah of the work. In the introduction of this study, information about the importance, method and sources of the thesis as well as about Ibâdiyyah sect in general is provided. In the first section, Rabî 'b. Habîb's biography and scientific personality and in the second one the characteristics of the work in terms of narration are discussed. In the third chapter, the work is analyzed and evaluated in terms of dirayah (cognition). In the conclusion, the findings reached in the thesis are reported. Some of the results of the study are as follows: the attribution of the work to the author is even discussed issue today but the work has an important similarity with other hadith sources in terms of form and content. Most of the narrations in the work are also included in the famous hadith corpus of the second and third centuries. Like the other hadith sources, Rabî''s al-Jâmi' also contains authentic, weak and even fabricated narrations, even if Ibâdîs disagree with that. Al-Jâmi 'of Rabî', used only by Ibadîs until now is worthy to be used as a source in scientific researches even though there are its some significant shortcomings. Key Words: Ibâdiyyah, Hadith, Rabî' b. Habîb, al-Jâmi', Jâbir b. Zayd, Sanad, Matn.

  • Bu çalışmada, Hâricîliğin günümüze kadar ulaşabilmiş tek kolu olan Îbâziyye mezhebinin önemli imâmlarından kabul edilen Ebû Ubeyde Müslim b. Ebî Kerîme’nin (ö. 145/762) İbâziyye’yi yaymak için gösterdiği çaba, Kuzey Afrika’ya gönderdiği Hameletü’l-İlm (ilim taşıyıcıları) ve oradaki faaliyetleri konusu işlenmiştir. Çalışmamız, giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Girişte araştırmanın konusu, sınırları, amacı, metodu; Hâricîliğin doğuşu ve fırkalara ayrılışı anlatılmıştır. Birinci bölümde Ebû Ubeyde’nin hayatı, ilmî kişiliği ve oluşturduğu meclisler anlatılmıştır. İkinci bölümde Mağrib ile ilgili genel bir bilgi verilmiş olup Mağrib’e giden Hameletü’l-İlm’in tanıtımı ve Basra’ya gelişleri ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise Hameletü’l- İlm’in Mağrib’de yapmış oldukları siyasi, ilmi ve sosyal faaliyetler anlatılmıştır. Anahtar Kelimeler Ebû Ubeyde, İbâziyye, Hameletü’l-İlm, Mağrib

  • Bu çalışmada Doğu Arabistan sınırları içerisinde ele aldığımız Umân, Yemâne ve Bahreyn bölgelerinin İslâmiyet'le olan münasebetleri incelenmiştir. Üç bölüm halinde ele alınan tezin ilk bölümü İslâmiyet öncesi döneme, ikinci ve üçüncü bölümleri ise İslâmiyet'in kabulü ve irtidât hadiselerine ayrılmıştır. Sâsânî devletinin denetimi altında olan bu bölgelerin yöneticileri Hz. Peygamber'in davetine olumlu şekilde karşılık vermişler, onlarla birlikte bölge halkından Araplar ve Farslılaların bir kısmı İslâm'ı kabul etmişlerdir. Çeşitli kabilelerden temsilcilerin Hz. Peygamber'le görüşmek üzere Medine'ye geldikleri heyetler yılında da bu bölgelerden heyetler gelmiş ve Müslüman olarak geri dönmüşlerdir. Fakat bu durum çok uzun sürmemiş, Hz. Peygamber'in hayatının son dönemlerinden başlayan isyan ve dinden dönme hadiseleri vuku bulmuştur. Birçok nedeni bulunmakla birlikte, genel olarak siyasî faktörlerin sebep olduğu bu kaos ortamı Hz. Ebû Bekir'in kararlı tutumuyla kontrol altına alınmış ve bu bölgeler tekrar Medine yönetiminin otoritesi bağlanmıştır.

  • İbâziyye, Hâricî grupların içinde neşet etmiştir. Ehl-i Sünnet'e karşı muhalif olsalar da Hâricîler gibi aktif olarak savaşmayan, kuûdu tercih eden bir gruptur. Bu sebeple merkeze uzak dursalar da günümüze kadar ulaşmayı başaran bir gruptur. Ehl-i Sünnet'e ibadet ve itikatta olan yakınlıkları, Haricî bir gelenekten geliyor olmalarına rağmen mutedil anlayışları ve bir ilmi birikime sahip olmaları günümüze ulaşmasındaki diğer etkenlerdir. Ülkemizde ise bu mezhep hakkında yapılan çalışmaların azlığı dikkat çekmektedir. Ancak yapılan çalışmalar mezhebi daha yakından tanımak adına sürekli olarak artmaktadır. Bizim tezimizde bu çalışmalara katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Tezimizde İbâzîler nezdinde en önemli fıkıh usulü kitabı olan el-'Adl ve'l-insâf 'ı inceleyerek hadis anlayışlarına dair geniş bir yelpaze sunmayı hedeflemekteyiz. Giriş kısmında mezhebin ortaya çıkışını, birinci bölümde hadis kaynaklarını ve devamında hadisi nasıl kullandığını göstererek hadis anlayışları ortaya konmaya çalıştık. Sonuç bölümünde de çıkarımlarımıza yer verdik.

  • Tezimizin birinci bölümü üç ana başlıktan oluşmaktadır. İlk olarak İbâzîler’e nispet edilen isimler tartışıldı ve İbâzîler’in Havârîc ve Kaade isminden hoşlanmadıkları tespit edildi. Daha sonra İbâziyye’nin teşekkülü üzerinde duruldu. İbâzîler, Havârîc ile değil Muhakkime ile anılmak isterler. İbâzî yazarlar İbâzîliği Cabir b. Zeyd ve Abdullah b. İbâz’ın liderliği altında Muhakkime’nin şiddet yanlısı grubu olan Havârîc’den ayrı ılımlı bir fırka olarak düşünürler. İbâzîler Havârîc’den olmadıklarını ispatlamak istediler ve bu konuyla alakalı çok sayıda kitap yayımladılar. İkinci bölümde, Uman ve İbâzîlik incelendi. Öncelikle Uman’ın dini, siyasi ve sosyal durumu hakkında bilgi verdik. Günümüz Uman’ın gelişiminde önemli bir role sahip olan Sultan Kâbûs b. Said’den bahsedildi. İbâzîliğin Uman’a girişi tartışıldı. Umanlılar İbâzîliği savaşmaksızın kabul ettiler. Umanlılar’ın İbâziyye mezhebini tercih etmesinde Cabir b. Zeyd’in önemli bir role sahip olduğu görülür. Ayrıca İbâzî mezhepler tartışıldı. Sünni kaynaklarda İbâzîler’e nispet edilen fırkaların İbâzîlerce bilinmediği gözlendi. Son bölümde İbâzîler’in dini fikirleri ve siyasi düşünceleri incelendi ve yeri geldikçe İbâzî ve Hâricî düşünceler karşılaştırıldı.

  • In this inquiry, called " The Formation of Early Kharici Thoughts". It is initiolry tried to define the concept of " Kharici". Then, it is aimed to investigate the emergence of this concept, and the views which are claimed the respect to it's varrious types of usage and the arguments which are used to support those views. This study especially stresses the facts on the background of the formation of early Kharici Thoughts such as the conflict between Umeyyads and Khashimids, the reflection of high»' developed conciousness of Arap on policy, the socio- political condition in the era of either and culture to Islamic thoughts. Our study is developed in three chapters. Firstly: Ethimologic meaning of "Kharici" in Early Islamic History. We wanted to explain sosyo- economical area which forms Kharici Thought in second chapter. In conclucion, We have finished with properties of Kharici parties ( ecol) and their thoughts. We didn't use only muslim scientist's views. We have found inportant other's who have different religion from us. In brief we have tried to valuate the initial place of Kharici views in whole Islamic Thought under the light of historical events and socio - political facts, although they are qualifed as " kebire" later. In addition to that, we have investigated the sublect of how and why it have been deviated from orginal line. We have concluded our study by examing the place of Kharici views in either Islamic or Humanity Thought and it's contributions and both of them.

Dernière mise à jour : 14/05/2026 23:00 (UTC)

Explorer

Sujet

Type de ressource

Année de publication